Westhoekoverleg bezoekt Dunkerque met brede delegatie

Auteur: Dieter Hoet

Het Westhoekoverleg bracht op 28 en 29 augustus 2025, samen met een ruime delegatie, een bezoek aan Dunkerque. De delegatie bestond uit mandatarissen en medewerkers van de lokale besturen in de Westhoek, vertegenwoordigers van de Provincie West-Vlaanderen en medewerkers van de sociale partners.

De haven van Dunkerque bevindt zich in een indrukwekkende ontwikkelingsfase. Waar ze vroeger vooral bekend stond als industriële haven, met onder meer raffinaderijen en metaalverwerkende nijverheid, transformeert ze vandaag tot een veelzijdige hub die inzet op duurzaamheid, innovatie en internationale aantrekkingskracht. 

Een belangrijk speerpunt is de overgang naar klimaatbestendige technologieën. Zo koos het Franse bedrijf Verkor Dunkerque als locatie voor zijn grootschalige Gigafactory voor batterijen, een investering die de regio op de kaart zet als Europese voortrekker in de energietransitie. Daarnaast wordt geïnvesteerd in nieuwe generatie reactoren en andere innovatieve toepassingen die de haven klaarstomen voor de toekomst. 

Ook de agrovoedingssector krijgt bijzondere aandacht. Dunkerque positioneert zich steeds meer als een logistieke draaischijf voor voedingsbedrijven die zowel de Franse als de internationale markt willen bedienen. 

Om deze groei en diversificatie te ondersteunen, zijn grootschalige infrastructuurwerken gepland. Er komt een uitbreiding van de containerterminal, een uitdieping van de havengeul en de creatie van bijkomende terreinen voor nieuwe bedrijven. Daarmee wordt niet alleen de capaciteit verhoogd, maar ook de aantrekkelijkheid voor internationale investeerders versterkt. 

De haven van Dunkerque ontwikkelt zich zo tot een strategisch kruispunt voor industrie, logistiek en innovatie, met een uitstraling die ver buiten de regio reikt. 

EcosystèmeD vervult een sleutelrol in de ontwikkeling van Dunkerque. De organisatie zet op innovatieve wijze in op de promotie van de haven én de bredere regio, en draagt zo bij aan de internationale uitstraling en groei van het gebied. Opvallend is dat steeds meer West-Vlaamse bedrijven de stap richting Dunkerque zetten. Niet alleen grote spelers zoals Clarebout, maar ook tal van kleinere ondernemingen vinden hun weg naar de regio. 

Uit cijfers van VOKA blijkt dat Vlaamse investeringen in de haven van Dunkerque in de periode 2018–2023 hebben geleid tot de creatie van ongeveer 1.400 arbeidsplaatsen. Meer dan de helft daarvan (871) is rechtstreeks verbonden aan investeringen vanuit West-Vlaanderen. Factoren die hierbij als bepalend worden genoemd, zijn de ruime beschikbaarheid van bedrijfsgronden, de uitgebreide ondersteuning van ondernemingen en de relatief snelle afhandeling van vergunningen. 

Daarnaast werd vastgesteld dat het grensarbeidersstatuut een belangrijke rol speelt in de West-Vlaamse maakindustrie. Ongeveer 16% van de tewerkstelling in de regio is eraan gelinkt, goed voor circa 30.000 jobs. Vooral Ieper en Veurne behoren tot de gemeenten met het hoogste aandeel grensarbeiders. Bedrijven volgen de aangekondigde afbouw van het statuut met aandacht en onderzoeken alternatieve oplossingen. Daarbij wordt onder meer gekeken naar internationale arbeidskrachten van buiten de provincie, zoals de rekrutering van werknemers uit de Filipijnen bij bedrijven als Maselis. 

AGUR (Agence d'Urbanisme et de Développement de la région Flandre Dunkerque) is een unieke samenwerkingsstructuur die geen gelijke kent aan Vlaamse zijde. Het verenigt actoren die samen de ontwikkeling van de regio vormgeven. De organisatie benadert de regio als een ecosysteem: elke ingreep – bijvoorbeeld de komst van een nieuw bedrijf – heeft impact op het geheel. Om dit in kaart te brengen ontwikkelde AGUR een dertigtal thematische "toiles" (o.a. water, energie, batterijen, bier) waarmee de regio op verschillende niveaus in kaart wordt gebracht. Zo ontstaat een geïntegreerd beeld van hoe de regio functioneert. Deze kennis is cruciaal om innovatie te stimuleren en beter voorbereid te zijn op toekomstige crisissen. 

Tijdens de presentatie van Bruno Cooren, hoofd internationale betrekkingen bij de Communauté Urbaine de Dunkerque (CUD), werd benadrukt hoe de havenregio Duinkerke inzet op ecologische transitie, decarbonisatie en duurzame ontwikkeling. Daarbij staat veerkracht centraal, met aandacht voor korte ketens, circulaire economie, voedselzekerheid en zorg. 

Een studie van de Banque des Territoires in samenwerking met de MOT (la Mission Opérationnelle Transfrontalière) onderzocht de grensoverschrijdende grondbehoeften binnen het werkingsgebied van de EGTS (Europese Groepering voor Territoriale Samenwerking). Daaruit blijkt dat Vlaanderen de voorbije tien jaar een intensiever grondgebruik kende, met efficiëntere benutting voor wonen en jobs. Tegelijk leidt de bouwshift ertoe dat er nauwelijks nog bijkomende ruimte beschikbaar is. Aan Franse zijde speelt dit veel minder. 

De studie wijst op verschillende oplossingsrichtingen: een gezamenlijke aanpak van het grondbeleid, meer afstemming van economische ontwikkelingsstrategieën, betere toegang tot elkaars diensten, een gedeelde veerkrachtstrategie en versterkt grensoverschrijdend bestuur via de EGTS. Daarbij opent de Banque des Territoires bijkomende financieringsmogelijkheden. 

Volgens Emmanuelle Leroy, directeur aantrekkelijkheid en werkgelegenheid bij de CUD, staat de regio voor een ingrijpende transformatie van de arbeidsmarkt. Via het programma Les Espaces 20.000 emplois wordt tegen 2035 gerekend op 20.000 nieuwe rechtstreekse jobs in industrie, logistiek, commerciële projecten, bouw en openbare werken, aangevuld met 8.000 à 10.000 indirecte banen. 

Hiervoor wordt samengewerkt met de onderwijsinstellingen en de région die hiervoor bevoegd is. Het onderwijsaanbod dient afgestemd te worden op deze nieuwe noden. Een deel van de expertise moet internationaal worden aangetrokken, onder meer uit India bv. voor het opbouwen van deze gigafactory's. Dit maakt van het Engels steeds vaker de werktaal op de werkvloer, waarvoor opleidingen en begeleiding worden voorzien. 

Belangrijke uitdagingen zijn het versterken van de aantrekkelijkheid van de regio en het voorzien van kwalitatieve onthaalstructuren voor werknemers en hun gezinnen. Niet alle bevoegdheden liggen hierbij bij de CUD; zo werkt de région momenteel aan een meerjarenplan voor onderwijs. 

Céline Bruegghe en Rudy Vanbeveren van Entreprendre Ensemble lichtten toe hoe het project 20.000 banen-ruimtes tegelijk door politieke vraag en ondernemersinitiatief werd ingegeven. Het project wil de bevolking informeren over de nieuwe werkgelegenheid en mensen enthousiasmeren om in te stappen. 

De focus ligt op competenties eerder dan op diploma's, met bijzondere aandacht voor werkzoekenden die verder van de arbeidsmarkt staan. Randvoorwaarden zoals mobiliteit, kinderopvang en huisvesting worden aangepakt in samenwerking met bedrijven, die hierdoor inclusiever worden. Ook de drempel om Engels te gebruiken als werktaal wordt verlaagd via gerichte ondersteuning. 

Volgens de initiatiefnemers staan er in de regio vandaag 20.000 mensen klaar om de arbeidsmarkt te betreden, waarvan 12.000 onmiddellijk inzetbaar zijn in de bredere regio rond Dunkerque (ca. 250.000 inwoners). 

De Université du Littoral Côte d'Opale (ULCO) telt 10.400 studenten, verspreid over vier campussen in Boulogne, Dunkerque, Saint-Omer en Calais, waarvan een derde in Dunkerque. De universiteit werkt samen met Belgische onderwijsinstellingen en heeft sinds 2022 een kaderovereenkomst voor grensoverschrijdende samenwerking. 

Met het strategisch plan ULCO 2035 wil de universiteit actief inspelen op de veranderende vaardigheidsbehoeften in de regio. Daarbij wordt samengewerkt met het onderwijsdepartement en met bedrijven om opleidingen af te stemmen op de gevraagde competenties. Bedrijfsprofessionals worden zelfs rechtstreeks ingeschakeld in het onderwijs. 

ULCO ontwikkelt daarnaast nieuwe gespecialiseerde programma's en breidt haar ingenieursopleidingen uit, onder meer in energetica en milieu, om beter in te spelen op de noden van de industrie en de energietransitie. Daarnaast wordt ook een aanbod 'micro-formations' aangeboden (opleiding van minimaal 30 u).